Heel ongewoon beginnen we dit keer met de Surinaamse Taalrubriek. Slechts één item, maar het is slecht nieuws. Roberta is “geslagen” door een auto. We hebben haar in de tuin begraven in de schaduw van een ficus onder de kleine groene bamboe. Haar lievelingsplek. We hebben er heel wat tranen bij gelaten en als Surinamers ons hadden gezien, hadden ze het werkelijk belachelijk gevonden. Surinamers houden niet van dieren en al helemaal niet van katten. “Dieven zijn het!” Extra treurig was dat Roberta juist eindelijk weer lekker in haar vel zat na alle traumatische ervaringen (drie weken op de vissersboot inclusief de zeereis naar Suriname, een maand alleen thuis toen wij in NL waren, de sterilisatie). Ze was aandoenlijk, grappig en gezellig. Maar ook roekeloos en dat is haar fataal geworden. We zijn heel erg verdrietig maar voor Rita is het nog het ergst, want die is haar speelkameraadje kwijt. Dit was Roberta toen ze negen weken oud was:


We zijn al ruim vier jaar in Suriname en toch weet dit land ons nog steeds te verrassen. Dit keer met een djaran kepang.
Drie jaar geleden hadden onze vrienden Carla en Walimin, die op Laarwijk wonen (een voormalige plantage aan de overkant van de rivier), een groots feest georganiseerd: hun beide dochters gingen trouwen. Twee dagen lang Javaanse ceremonies en... twee dagen lang ongewoon zware regenval. Het feest is compleet de rivier ingespoeld, Carla kon haar tranen nauwelijks bedwingen en Walimin was meer dan timide. Om niet te spreken van Mariska, hun jongste dochter, die we geen moment hebben zien lachen en na twee weken kwam de aap uit de mouw want toen woonde ze weer bij haar ouders. Kortom: één grote ellende. De Javaanse priester legde het uit als een kwestie van goena goena, een boze bezwering van een jaloerse man. Maar deze keer waren de goden het gezin gunstig gezind.

Het bleef droog, de elektriciteit viel niet eens uit (de dag ervoor regende het pijpenstelen en zaten we van de late middag tot ver na middernacht zonder stroom), de djaran kepang was wervelend en spannend, het feest was geanimeerd en er werd tot diep in de nacht gedanst.

Een djaran kepang is een Javaanse dans die traditioneel wordt uitgevoerd bij belangrijke gebeurtenissen zoals huwelijken en besnijdenissen. De dansers komen ten tonele als paarden (twee mannen samen verkleed als paard en de rest met rieten “stok”paardjes tussen hun benen), galopperen rond op de speciale mantra-achtige tingeltangel-muziek van het gamelanorkest en gaan daarna in gebed waarbij geesten worden opgeroepen. Hun leider – die natuurlijk beschikt over de stille kracht - brengt hen in een roes door een beetje speciale olie in hun gezicht te smeren. Dan beginnen de paarden een beetje te grazen, waarbij ze gras, strootjes en bloemen eten. Als de leider hen weer aanraakt met wat olie raken ze in een diepere trance (dit gaat heel plotseling, ze vallen in een vreemde houding op de grond en zijn als versteend), waarbij ze veranderen in apen, slangen of tijgers. Het kan behoorlijk griezelig zijn, zeker met die tijgers want dan verslinden ze met z’n allen een levende kip.
In ons geval veranderden ze gelukkig in apen en dat was verschrikkelijk grappig om te zien. Ze pelden kokosnoten met hun tanden, eentje klom in een grote kokospalm terwijl een ander met een stuk schil en een stokje deed alsof hij aan het bellen was, compleet met antenne uittrekken en weer naar binnen duwen toen hij zijn gesprek had beëindigd en zijn telefoon in zijn zak stak. Een wel erg brutale aap plaagde de bruid door een schortje voor te doen met twee halve kokosnoten eronder als borsten, en met nog een grote kokosnoot op buikhoogte ging hij zich als een barende vrouw op de grond liggen aanstellen.

De leider moet zijn apen continu onder controle houden want voor je het weet gebeuren er gekke dingen. Hij kalmeert ze indien nodig door een beetje talkpoeder en olie rond mond te smeren. Om ze uit hun trance te bevrijden besprenkelt hij ze met meer olie, spreekt bezweringen uit om de geest uit te drijven en “bevriest” de lichamen, zodat ze als onbeweeglijke mummies gestrekt op de grond liggen. Dan maakt hij de mannen wakker door met een nat rood doekje een paar harde klappen op hun schouder te geven. Je ziet hun gezichten veranderen en ontspannen en ze kijken verdwaasd rond, soms een beetje beschaamd om wat ze hebben uitgespookt want daar weten ze niets meer van en hun lichaam voelt er achteraf ook helemaal niets van.

Er werd ons verteld dat onderzoekers röntgenfoto’s hebben gemaakt van de magen van djarankepang-dansers die in trance van alles hadden gegeten, en dat daarvan op de foto’s niets te zien was.
Volgens JW was het geïnspireerde komedie, maar in elk geval was het een goede show en Carla en Walimin straalden.

En nu hebben we Bouterse als president. “Bouta” wordt hij hier liefkozend genoemd, want ze zijn dol op hem. Hij komt trouwens uit Domburg, is van dezelfde leeftijd als Marius, Bahroe en Ro dus ze hebben samen gespeeld en achter een biertje zeggen ze nu van die ouwe-jongens-krentenbrood-dingen tegen ons, zoals: “Mijn vriend Desi heeft me beloofd dat hij het plein van Domburg helemaal gaat opknappen.” Een korreltje zout zal wel op z’n plaats zijn. Hopelijk ook wat betreft de verblijfsvergunningen voor Nederlanders; de geruchten gaan dat die problematisch worden omdat Bouterse de bakra’s kwijt wil. Feit is wel dat hier zo veel stagiaires uit Nederland en België komen, dat er geen plaats is voor Surinaamse stagiaires! “Suriname voor de Surinamers” is een belangrijk item voor Bouterse en hij heeft natuurlijk gelijk. Voor veel landen is Suriname nog steeds een “wingewest” en het wordt tijd dat Surinamers van hun eigen rijkdommen gaan profiteren. Gelukkig zijn wij SO-ers (= Surinaamse Origine, want JW’s moeder is hier geboren) dus we verwachten dat we blijvend welkom zijn.
Of het nieuwe presidentiële bewind, nu Suriname zichzelf internationaal gezien een beetje buitenspel heeft gezet, een vooruitgang is voor de economie is twijfelachtig. Aan de andere kant kan een aansprekend leider nationaal natuurlijk veel goeds doen. Wellicht heeft Venetiaan veel gerealiseerd in zijn ambtsperiode, maar hij wist zijn bevolking niet te overtuigen van zijn goede daden, getuige zijn weinig vleiende bijnamen.

De euro en de US dollar waren hier de laatste tijd al een schaarser wordend artikel en onze verwachting is dat die schaarste alleen maar toeneemt omdat de groeiende import steeds meer buitenlandse valuta vergt. Slecht voor de Surinamers want dan stijgen de prijzen bij gelijkblijvende lonen nog meer; niet ongunstig voor ons want wij pinnen niet langer SRD’s van onze Nederlandse bankrekening; nee, wij gaan naar een van de vele speciale wisselkantoren (ook voor al uw witwaspraktijken), pinnen daar euro’s tegen betaling van 3% en wisselen ze voor SRD’s. Dit levert 25% meer SRD’s op! Zo zijn we rijk “voordat je denkt.” Een geliefde uitdrukking en het betekent: voor je het weet.