Het zeilerscafé aan de waterkant, want zo konden we Oma’s warung wel noemen (we hebben het zelfs eens omgebouwd tot zeilmakerij), is eind mei gesloten. Oma wordt binnenkort 70 en al is ze een taaie, het is een goede aanleiding om eens wat anders te gaan doen. We vonden dat er een afscheidsfeest moest komen waaraan Oma nog lang zou terugdenken, en NL-ers zijn de aangewezen rijkelui in Suriname om zoiets te bekostigen. We hebben 400 euro ingezameld plus 25 kg vis gekregen van de vissers.
Met 400 euro kan je hier veel doen. Er kwam een feesttent compleet met versiering, een gamelan-orkest, er waren hapjes en 125 lekkerbekjes. Oma had wel in de gaten dat er iets gaande was en ze was de hele week zoals ze zei "vreselijk benoei". Het werd een knallend festijn, Oma was compleet in tranen en ze hield pas op met snikken toen een van de straathondjes een ballon achter haar rug kapotbeet. FOTO 1 Het feest duurde tot middernacht en iedereen vond het geweldig. Het heeft zelfs de landelijke pers (Dagblad Suriname) gehaald en nog wel de voorpagina!

Intussen hebben we ook jonge hondjes. Suriname stikt van de straathonden en het centrale plein op Domburg is een trefpunt. Een van de zwangere honden (we noemen haar Ramona) was extreem zwaar en daarom helpen we haar een beetje. Visafval, vlees en hondenbrokken zodat ze tenminste de tijd heeft om al die in ploegen drinkende puppies te verzorgen en niet over straat hoeft te slieren op zoek naar een snelle hap. Ramona voelt zich zodanig beschermd door de bakra's, dat ze haar hele nest (10 stuks van 5 dagen oud) heeft verplaatst van het ene café naar het andere. Ze heeft namelijk geworpen onder het huisje van Oma waar we altijd kwamen, maar nu die is gestopt met haar nering zitten we bij de buren. Dus de hondjes nu ook. FOTO 2 Jammer genoeg gaat het net als met de 10 kleine negertjes, in eerste instantie dachten we aan ratten maar die blijken ook in mensvorm rond te lopen.
Het 10-kleine-negertjes-verhaal gaat helaas ook op voor de zeeschildpadden die hier in Suriname aan land komen. Zeeschildpadden geven de voorkeur aan een gemakkelijk toegankelijk strand zonder natuurlijke barrières zoals koraal en er zijn maar een paar van dat soort stranden op de wereld; en twee ervan liggen in Suriname.

De meest voorkomende schildpadrassen hier zijn de krapé of groene soepschildpad, de vis- en vleesetende warana en de indrukwekkendste: de aitkanti (achthoek) of leatherback, die wel 2 meter lang kan worden met een gewicht van 1000 kg. Het bekendste legstrand is bij Galibi, aan de oostkant bij de grens met Frans-Guyana. De Indianen beheersen de zeeschildpaddencultuur ter plaatse, dat wil zeggen ze buiten dit toeristisch uit met een monopoliepositie en het allerergste: ze roven de nesten leeg en verkopen de eieren naar Frans-Guyana. Schildpadeieren schijnen flink wat op te brengen (en heerlijk te smaken). De Surinaamse overheid probeert hier wel wat tegen te doen, maar kennelijk bieden ze de Indianen te weinig want die gaan rustig door met hun wanpraktijken. Het zal ook wel aardig opleveren want schildpadeieren zijn duur en een nest kan wel 60 tot 140 eieren bevatten. En een schildpad maakt per legseizoen (februari tot augustus) drie tot acht nesten!
Vrienden van ons die beroepshalve natuurbeschermers zijn en een paar weken bij Galibi hebben gebivakkeerd, hebben geconstateerd dat de eieren die zij ’s nachts hebben zien leggen, ’s morgens waren verdwenen.
Naast de Indianen heeft de zeeschildpad nog allerlei natuurlijke vijanden: op het strand jagen jaguars, en bij terugkomst in het water wachten de haaien. Ook de kleintjes worden tijdens de eerste schreden op hun levenspad van strand naar zee geconfronteerd met talloze natuurlijke vijanden: honden, gieren, krabben, haaien en andere roofvissen zijn allemaal klaar om bij het uitkomen van de eieren een lekker hapje te verschalken.
We wilden graag schildpadden zien maar in Galibi hadden we niet zo veel trek. Gelukkig ontdekten we dat je ook naar het andere legstrand kan komen: Matapica, 30 km van Paramaribo en bereikbaar per boot (via de zwampen) en onze terugweg was per… helicopter. FOTO 2A De tocht via de zwampen (stikvol vogels) was heel apart. Het lijkt een soort ondergelopen land waar alleen zeer kleine korjalen kunnen varen, en de schipper moet behoorlijk behendig zijn met zijn buitenboordmotor want het is er zo ondiep dat de schroef regelmatig de modder raakt. Soms moet je uitstappen en duwen, waarbij je tot je enkels in de zuigende modder wegzakt. FOTO 3A
 

Tot onze verrassing werd de boot op een gegeven moment recht de dijk op gevaren, en wat bleek: er was een soort kluunplaats gemaakt! FOTO 4A Aangekomen op het strand van Matapica kregen we meteen kleine zeeschildpadjes te zien, die net uit het ei waren gekomen. FOTO 5 En ’s avonds het hoogtepunt: de leatherback aan het werk. FOTO 6
Het nestelen van een zeeschildpad is een indrukwekkend gezicht. De tocht van kustlijn naar het zanderige strand is zwaar voor de logge dieren, en dan moet er nog een gat worden gegraven van 50 cm diep. Het leggen is ook een inspannende bezigheid, te oordelen naar de hoeveelheid gekreun en gezucht. Nadat het laatste ei gelegd is FOTO 6A, bedekt de schildpad zijn nest en graaft een nepnest om eventuele rovers te misleiden. Pas dan kan ze eindelijk terug naar zee. FOTO 7
Bij Matapica wordt hard gewerkt door vrijwilligers van Stinasu, de Stichting Natuurbehoud Suriname. Ze houden toezicht en elke 12 uur (na hoogwater) wordt geteld hoeveel nesten erbij zijn gekomen en van welk type schildpad; de nesten worden gemarkeerd zodat ook kan worden bijgehouden welke nesten zijn uitgekomen. Omdat de zeeschildpaddenpopulatie bekend is, weet men dat slechts één op de duizend schildpadjes uitgroeit tot een volwassen schildpad. En als je bedenkt hoe weinig eieren het al tot schildpadje weten te brengen...
Klik om een kort filmpje te zien over een aitkanti-jonkie

De Surinaamse taalrubriek is deze keer kort maar wel  actueel. DE kreet (of vraag) hier in verband met het WK Voetbal is: “Voor wie kraken jullie?” Kraken betekent wedden. De term schijnt ook gebruikt te worden bij klaverjassen of een vergelijkbaar kaartspel. Van voetbal weten we niks, van kaarten ook niet dus ze kunnen ons alles wijsmaken. “Brazilië,” zeggen we dus maar.
Inmiddels hebben we hier ook twee verboden woorden: warm en kip. Dat de hitte soms een beetje te veel is, zal duidelijk zijn, maar we worden helemaal gestoord van al die kip. Suriname eet kip, verbouwt kip, verkoopt kip en denkt in kip. (Hindoestanen eten geen rund, moslims geen varken, maar iedereen eet kip. Het is sociaal voedsel want nooit verkeerd. Behalve voor ons langzamerhand.) Wat waren we blij toen we bij de Chinese supermarkt een rookworst in de diepvries aantroffen. Aan boord de ingrediëntendeclaratie gelezen maar dat viel tegen, het ding bevatte 58% ... kip. (Je proefde er trouwens niets van.)